Zaburzenia osobowości

Ten stały wzorzec jest sztywny i dominuje w przeżywaniu i sytuacjach społecznych danej osoby. Jest obserwowany od wieku dorastania lub wczesnej dorosłości. Powoduje on cierpienie lub upośledzenie funkcjonowania społecznego, rodzinnego i zawodowego.

Możemy rozpoznać następujące zaburzenia osobowości: paranoiczne zaburzenie osobowości, schizoidalne zaburzenie osobowości, schizotypowe zaburzenie osobowości, antyspołeczne zaburzenie osobowości, zaburzenie osobowości borderline, histrioniczne zaburzenie osobowości, narcystyczne zaburzenie osobowości, unikowe zaburzenie osobowości, zależne zaburzenie osobowości, obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości. Zaburzenie może mieć także charakter mieszany, czyli osobowa posiada cechy różnych zaburzeń osobowości.

Część pacjentów z zaburzeniami osobowości zgłasza się do psychoterapeuty z powodu doświadczania zaburzeń nastroju (depresja, wahania nastroju), zaburzeń lękowych, zaburzeń odżywiania, uzależnień lub z powodu trudności w funkcjonowaniu społecznym i zawodowym. Powodem rozpoczęcia terapii są także problemy w relacjach. Czasem zaburzenie osobowości utrudnia uzyskanie poprawy w terapii innych zaburzeń, gdy schematy poznawcze są bardzo sztywne, a strategia radzenia sobie mocno dysfunkcjonalne. Diagnoza zaburzeń osobowości wymaga czasem dłuższej obserwacji pacjenta.

Terapia poznawczo-behawioralna kładzie akcent na zmianę przekonań kluczowych i pośredniczących, w celu uzyskania trwałej poprawy funkcjonowania pacjenta. Przekonania w zaburzeniu osobowości mają charakter sztywny, bardzo zgeneralizowany, funkcjonują dla pacjenta jako “prawda”, z łatwością aktywują się w różnych sytuacjach i są oporne na zmianę. Ponieważ schematy poznawcze i przekonania powstają w przebiegu różnych doświadczeń, przede wszystkim w relacjach z ludźmi, relacja terapeutyczna jest jednym z czynników leczących w terapii. Niezależnie od rodzaju zaburzenia osobowości, pacjent pracuje z terapeutą nad konkretnymi celami, których osiągnięcie pozwoli na poprawę funkcjonowania w różnych obszarach.

W leczeniu zaburzeń osobowości bardzo pomocne są techniki i metody terapii “trzeciej fali” – szczególnie terapia schematów i terapia dialektyczno-behawioralna.
Terapia dialektyczno-behawioralna została docelowo stworzona dla pacjentów z diagnozą zaburzenia osobowości z pogranicza (borderline), a obecnie wykorzystywana jest także w przypadku innych zaburzeń.